Liderlik çoğu zaman “Bu iş böyle yapılır, izle” yaklaşımıyla başlar. Çalışanlara süreci tarif etmek, adım adım göstermek öğreticidir; fakat sınırlıdır. Çünkü bu yaklaşım, çalışanların kendi yollarını keşfetmesine değil, başkasının izini takip etmesine yol açar.
Oysa gerçek liderlik, yalnızca yol göstermeyi değil, yol açmayı gerektirir. “Sana ne yapabileceğini göstereyim” diyen liderler, çalışanlarına fırsatlar sunar, engelleri kaldırır, potansiyellerini ortaya çıkaracak alanlar yaratır. Bu, bireylerin kendi başarı hikâyelerini yazabilecekleri bir ortam demektir.
Kurum kültürü ve liderliğe EFQM Modeli farklı bir yaklaşım getirir. Modelin 2. kriteri, kurumların sürdürülebilir başarıya ulaşması için kritik iki unsuru birlikte ele alır:
Kurum kültürü ve liderlik davranışları.
Bu kriter, sadece yöneticilerin ne yaptığına değil, kurumda nasıl bir kültür oluşturulduğuna da odaklanır. Çünkü liderlik, bir kişinin davranışlarından çok, tüm kurumun çalışma biçimine ve ilişkiler ağının kalitesine yansır.
Bu kriter üç temel soruya yanıt arar:
Liderler nasıl bir kültür inşa ediyor?
Bu kültür çalışanların gelişimine ve katılımına nasıl zemin hazırlıyor?
Liderlik anlayışı kurumu nereye taşıyor?
Liderlerin davranışları ile kurumun kültürü arasında keskin bir bağ vardır:
Lider nasıl davranıyorsa, kültür öyle şekillenir. Kültür nasıl şekilleniyorsa, kurumun geleceği öyle belirlenir.
EFQM’nin 2. kriterinin ruhunu anlamak için “yol açan liderlik” kavramı çok güçlü bir anahtar sunar.
Yol açan lider:
Fırsat yaratır: Çalışanların büyümesi için alanlar açar.
Engelleri kaldırır: Gereksiz bürokrasiyi azaltır, hareket kabiliyeti sağlar.
Güven verir: Hata yapma hakkını tanır, denemeyi teşvik eder.
Kültür oluşturur: Katılımcı, öğrenen ve güven üzerine kurulu bir ortam yaratır.
Bu noktada EFQM 2. kriteri şunu söyler:
Bir lider sadece yöneten değil, aynı zamanda kültürü oluşturan, şekillendiren ve yaşatan kişidir.
Yol gösteren lider, çalışanları bir kalıba sokar.
Yol açan lider ise çalışanların kendi yollarını bulmasına izin verir.
İşte EFQM 2. kriteri tam olarak bunu ister:
Katılımcılık: Çalışanlar yalnızca izleyen değil, sürecin parçası olan bireylerdir.
Öğrenme kültürü: Deneme–yanılma, gelişimin doğal bir parçasıdır.
Hikâye alanı: Her çalışan kendi başarı öyküsünü yazabilecek imkâna sahiptir.
Bu kültür;
kurumu ileri taşır,
insanı geliştirir,
sürdürülebilir başarıyı mümkün kılar.
Sonuç: Yol Açmak Bir Liderlik Tercihi Değil, Bir Kültür İnşasıdır
Gerçek liderlik, “arkamdan gel” demek değil;
“Önün açık, kendi yolunu çiz” diyebilmektir.
EFQM Modeli’nin 2. kriterinin özü de tam olarak budur:
Liderlik davranışlarıyla güçlenen, çalışanların potansiyelini açığa çıkaran, güvene ve gelişime dayalı bir kurum kültürü inşa etmek.
Gerçek lider, sadece yol göstermeyen; yol açandır.
Ve yol açan liderlerin kurumlarında kültür, başarıyı sürdürülebilir kılan en güçlü mirastır.
Ekrem Öztürk 
Yorum bırakın