Artık insanlar günlerinin büyük bir bölümünü internette geçiriyor. Eskiden bir yerde bulunmak, oradan geçmek iz bırakmak için yeterliyken; bugün bu izleri ayaklarımızla değil, ellerimizle, gözlerimizle ve sesimizle bırakıyoruz. Yazdığımız bir yorum, baktığımız bir video, söylediğimiz bir cümle… Hepsi dijital dünyada kalıcı birer iz hâline geliyor. Dijital dünyada her geçen gün daha fazla zaman geçiriyoruz. Sosyal medya paylaşımları, internet aramaları, çevrim içi alışverişler ve hatta sadece bir bağlantıya tıklamak bile geride bir iz bırakıyor.
Peki bu izlerin ne kadar farkındayız?
Daha da önemlisi, bu izleri bilinçli bir şekilde yönetiyor muyuz?
Yıllardır internet ortamında aktif olan biri olarak bu sorular benim için uzun süredir düşündürücüydü. Dijital dünyanın hayatımızdaki ağırlığı artarken, dijital izlerimizin bizi nasıl tanımladığı ve nasıl yönlendirildiği çoğu zaman göz ardı ediliyor. Bu sorulara yanıt bulmak amacıyla Dijital İz Farkındalığı Anketi hazırladım. Anketin temel amacı; bireylerin dijital iz kavramına yönelik bilgi düzeyini, farkındalığını, dijital davranışlarını ve kurumsal yaklaşımlara bakışını anlamaktı. Bir akademik çalışmaya esas olacak çalışma devam etmekte olup öncesinde blog yazısı ile kısa bir paylaşım yapmak istedim.
Anket soruları dört ana başlık altında toplandı:
Demografik bilgiler: Yaş, cinsiyet ve çalışma durumu
Dijital iz farkındalığı: Dijital iz kavramının bilinip bilinmediği, dijital ortamda iz bırakıldığının farkındalığı
Dijital davranışlar: Gizlilik ayarları, sosyal medya paylaşımları, konum paylaşımı, dijital izleri azaltmaya yönelik bireysel adımlar
Profesyonel ve kurumsal boyut: Dijital izlerin işe alım süreçleriyle ilişkisi, kurumsal eğitimler ve dijital güvenlik algısı
Bu sorular sayesinde dijital iz kavramına hem bireysel hem de kurumsal düzeyde nasıl yaklaşıldığı ölçülmeye çalışıldı.
Anket sonuçları birkaç önemli noktayı açıkça ortaya koydu:
Dijital izlerin kötüye kullanımına yönelik kaygılar ise oldukça yüksek.
Katılımcıların büyük bölümü dijital iz kavramını biliyor ve internet kullanımı sırasında dijital iz bıraktığının farkında.
İnternetten silinen içeriklerin tamamen yok olmadığını bilenlerin sayısı oldukça fazla.
Dijital izlerin analiz edilebildiği, reklam profilleri oluşturmak için kullanıldığı ve işe alım süreçlerinde dikkate alınabildiği bilgisi yaygın.
Buna karşın, katılımcıların önemli bir kısmı kullandıkları dijital platformların hangi verileri topladığını tam olarak bilmiyor.
Sosyal medya gizlilik ve güvenlik ayarlarını düzenli olarak kullananların oranı sınırlı; çoğu kişi bu konuda kendini “kısmen bilinçli” olarak tanımlıyor.
Dijital izleri azaltmaya yönelik adımlar atanlar olsa da bu davranışların çoğu sistematik değil.
Kurumların büyük çoğunluğunda dijital iz veya dijital güvenlik konusunda herhangi bir eğitim verilmediği görülüyor.
Buna rağmen, katılımcılar dijital iz farkındalığı eğitimlerinin zorunlu olması gerektiğini düşünüyor.
Anket sonuçları net bir tablo çiziyor:
Dijital iz konusunda farkındalık var, ancak bu farkındalık davranışa ve kurumsal uygulamalara yeterince yansımıyor. Bireyler risklerin farkında; ancak gizlilik ayarlarını düzenleme, dijital temizlik yapma veya dijital kimliğini aktif olarak yönetme konusunda çoğu zaman çekingen ya da düzensiz davranıyor. Kurumlar ise bu farkındalığı destekleyecek eğitim ve politikaları yeterince sunmuyor. Bu durum, dijital iz konusunun hâlâ birçok kişi için teorik bir bilgi düzeyinde kaldığını gösteriyor.
Dijital iz, yalnızca geçmişte yaptıklarımızın bir kaydı değildir; aynı zamanda gelecekte karşımıza çıkabilecek fırsatların ve risklerin de belirleyicisidir. Bugün attığımız dijital adımlar, yarın bir iş görüşmesinde, bir akademik başvuruda ya da profesyonel bir değerlendirmede karşımıza çıkabilir.
Bu nedenle dijital iz yönetimi bir tercih değil, dijital çağın bir gerekliliğidir.
Bireysel olarak: Gizlilik ayarlarını düzenlemek, Paylaşımları gözden geçirmek, Dijital platformların veri politikalarını okumak.
Kurumsal olarak ise: Dijital iz farkındalığı eğitimleri vermek, Açık ve anlaşılır dijital davranış politikaları oluşturmak artık ertelenmemesi gereken adımlar arasında yer alıyor.
Dijital dünyada bıraktığımız izler sessizdir ama etkilidir.
Asıl soru şudur: Dijital iziniz sizi tanımlıyor mu, yoksa siz mi dijital izinizi yönetiyorsunuz?
Ekrem Öztürk 
Yorum bırakın