Şahsi Alan Açmak mı, Değer Üretmek mi?

Bir insanı bulunduğu yere göre değil, bulunduğu yerde ortaya koyduğu sonuçlara göre değerlendirmek gerekir.
İnsanların çalışma hayatındaki konumları, zaman zaman yaptıkları işlerin önüne geçebiliyor. Sahip oldukları unvanlar, bulundukları makamlar, oluşturdukları etki alanları veya eriştikleri imkânlar üzerinden değerlendirmeler yapılabiliyor.

Hatta bir insanın çalışmaları sonucunda elde ettiği görünürlük, zaman zaman kendisine alan açma çabası olarak yorumlanabiliyor.

Peki, bir insanın kendisine alan açması gerçekten eleştirilmesi gereken bir durum mudur? Yoksa asıl mesele, açılan o alanın nasıl değerlendirildiği midir?

Bence burada üzerinde durulması gereken temel konu, alanın kendisi değil, o alanda ortaya konulan değerdir.
Niyet başka, algı başka olabilir
İnsan bir işe başlarken farklı düşünceler taşıyabilir. Kimi zaman bir ihtiyacı karşılamak, kimi zaman bir sorunu çözmek, kimi zaman da gördüğü eksikliği gidermek için harekete geçer.
Bunları yaparken herhangi bir makam, unvan veya kişisel kazanım hedeflemeyebilir. Yalnızca işini iyi yapmak, düşüncesini hayata geçirmek ve bir sonuç ortaya koymak isteyebilir.
Ancak dışarıdan bakıldığında aynı çaba farklı yorumlanabilir. Çalışmak alan açmak, sorumluluk almak güç elde etmek, görünür olmak öne çıkmak şeklinde değerlendirilebilir.
Oysa bir davranışın dışarıdan nasıl algılandığı kadar, hangi niyetle gerçekleştirildiği ve nasıl sonuçlandığı da önemlidir.
Elbette niyet, tek başına bir başarı ölçütü değildir. İyi niyetli olmak yeterli değildir; düşüncenin işe dönüşmesi, emeğin sonuç üretmesi ve ortaya çıkan değerin sürdürülebilir olması gerekir.
Bu nedenle insanları yalnızca niyetleriyle ya da yalnızca dışarıdan görünen konumlarıyla değerlendirmek doğru değildir.
Diyelim ki gerçekten kendine bir alan açtın. Sonra?
Bir insanın kendisine bir çalışma alanı oluşturduğunu, imkânlarını genişlettiğini, karar süreçlerinde daha fazla yer aldığını ve düşüncelerini hayata geçirebileceği bir konuma ulaştığını varsayalım.
Peki, bundan sonra ne olduğuna bakmayacak mıyız?
O alan içerisinde ne üretildi? Hangi sorunlar çözüldü? Hangi yenilikler hayata geçirildi? İnsanlara, kuruma veya topluma ne kazandırıldı?
Bir şeyler değişti mi? Daha önce yapılamayan işler yapılabildi mi? Bir sistem kuruldu mu? Bir düşünce kalıcı bir uygulamaya dönüştü mü?
Eğer bütün bunlar gerçekleşmişse, yalnızca alan oluşturulduğu için yapılan eleştirinin ne kadar anlamlı olduğunu yeniden düşünmek gerekir.
Çünkü alan oluşturmak tek başına başarı değildir ama başarı üretmek için bir imkân oluşturabilir.
Asıl mesele, o imkânın neye dönüştürüldüğüdür.
Makamın varsa ne başardın, yoksa ne ürettin?
Bir insanı değerlendirirken bulunduğu makamı, sahip olduğu unvanı veya yetki alanını merkeze koymak yerine, bunların ortaya çıkardığı sonuçlara bakmak gerekir.
Yüksek bir makamda bulunmak başarı değildir. Geniş yetkilere sahip olmak da tek başına değer üretildiği anlamına gelmez.
Aynı şekilde, sınırlı imkânlarla çalışmak veya herhangi bir unvana sahip olmamak da insanın başarısını küçültmez.
Burada iki ayrı değerlendirme yapmalıyız.
Birincisi, sahip olunan imkânlara rağmen neyin başarılamadığıdır.
İkincisi, sınırlı imkânlara rağmen nelerin başarılabildiğidir.
Bir yöneticiye geniş yetkiler, güçlü bir ekip ve yeterli kaynaklar verilmiş olabilir. Ancak bütün bunlara rağmen kurumunda anlamlı bir değişim oluşturamamışsa, yalnızca makamına bakarak başarılı kabul edilebilir mi?
Diğer taraftan, sınırlı imkânlara sahip bir insan düşünelim. Yetkisi az, görünürlüğü sınırlı, karar mekanizmalarındaki etkisi düşük olabilir. Buna rağmen ortaya koyduğu fikirlerle önemli değişimlere öncülük edebiliyorsa başarısını hangi unvanla ölçebiliriz?
İşte tam da bu nedenle başarı değerlendirmesi, koşullardan bağımsız yapılamaz.
Aynı imkânlarla ne yapıldığı kadar, farklı imkânlarla nelerin başarılabildiği de önemlidir.
Kıyaslama yapmadan hüküm vermek kolaydır
İnsanlar hakkında değerlendirme yaparken çoğu zaman görünen üzerinden hüküm veriyoruz. Ancak görünen her zaman gerçeğin tamamını anlatmaz.
Bir insanın hangi şartlarda çalıştığını, hangi engellerle karşılaştığını, hangi sorumlulukları üstlendiğini ve ne kadar emek verdiğini bilmeden yapılan değerlendirmeler eksik kalır.
Birinin sahip olduğu makamı eleştiriyorsak, o makamda ne yaptığını da değerlendirmeliyiz.
Birinin oluşturduğu etki alanını sorguluyorsak, o alanın hangi sonuçları doğurduğuna da bakmalıyız.
Birinin elde ettiği imkânları konuşuyorsak, aynı imkânlara sahip olanların ne ürettiğini de karşılaştırmalıyız.
Çünkü kıyaslama yapılmadan verilen hükümler çoğu zaman adil değildir.
Bir insanın kendisine alan açtığını söylemek kolaydır. Fakat o alanın içerisinde ortaya koyduğu emeği, ürettiği değeri ve elde ettiği sonuçları görmeden yapılan eleştiri, değerlendirmeden çok bir kanaat açıklamasıdır.
İnsan kendisine değil, yaptığı işe de bakabilmeli
Burada yalnızca başkalarının değerlendirmesinden söz etmiyorum. İnsan zaman zaman kendisini de sorgulamalıdır.
Sahip olduğum imkânları doğru kullanıyor muyum? Bulunduğum pozisyonun sorumluluğunu yerine getiriyor muyum? Ürettiğim değer, taşıdığım unvanla örtüşüyor mu? Benden sonra da devam edecek bir şeyler bırakabiliyor muyum?
Bu soruların cevapları, insanın kendisiyle kurduğu ilişkinin de bir parçasıdır.
Çünkü makam insanı büyütmez; insan, bulunduğu makama kattığı değerle anlam kazanır.
Unvan, yetki ve imkân birer araçtır. Bunları anlamlı kılan ise ortaya çıkan sonuçtur.
Bir insanın başarısını yalnızca ne kadar yükseldiğiyle değil, yükseldiği yerde neyi geliştirdiğiyle değerlendirmek gerekir.
Sonuçta mesele ne?
Belki de artık insanları birbirlerinin nerede durduğuna göre değil, bulundukları yerde ne yaptıklarına göre değerlendirmeyi öğrenmeliyiz.
Alan oluşturmak kötü değildir. Makam sahibi olmak da değildir. Yetki kullanmak, görünür olmak veya etki alanını genişletmek de başlı başına eleştiri konusu yapılmamalıdır.
Ancak bütün bunların bir karşılığı olmalıdır.
O karşılık; emek, üretim, gelişim, değişim, sorumluluk ve kalıcı değerdir.
Bir insanın kendisine alan açtığını düşünüyorsak önce o alanda ne başardığına bakalım. Bir insanın önemli bir makamda bulunduğunu söylüyorsak o makamda neleri değiştirdiğini sorgulayalım. Bir insanın imkânlarını konuşuyorsak o imkânlarla ortaya koyduğu sonuçları değerlendirelim.
Ve aynı soruları kendimize de soralım.
Çünkü asıl mesele ne kadar alanımız olduğu değil, sahip olduğumuz alan içerisinde ne kadar değer üretebildiğimizdir.
Unutmayalım; makamlar değişir, unvanlar el değiştirir, imkânlar ortadan kalkabilir. Fakat üretilen değer, ortaya konulan emek ve bırakılan iz, insanın çalışma hayatından geriye kalan en anlamlı karşılıktır.

Bir Cevap Yazın